500 milyon işitme engelli insan

On kişiden birinin işitme kaybı olduğunu ve işitme cihazı kullanımından faydalanabileceğini biliyor muydunuz? Bu birçok araştırma ile kanıtlanmıştır. Hiç Kimse dünyadaki işitme engelli kişilerin tam sayısını bilmemektedir ancak uzmanlar rakamın 500 milyon civarında olduğunu tahmin etmektedir.

Tedavi edilmeyen işitme kaybının kişisel sonuçları oldukça fazladır ki bu da topluma maliyetinin çok daha fazla olduğunu göstermektedir.

İngiliz İşitme Engelliler Kraliyet Enstitüsü, çalışan nüfusun yüzde 6.5’nin işitme güçlüğü çektiğini tahmin etmektedir. Araştırma ayrıca kulak koruyucularının nadiren kullanıldığını göstermektedir.

Amerika’da yapılan bir araştırma işitme cihazlarını kullanan işitme engelli kişilerin yüzdesinin azalmakta olduğunu göstermektedir.

Danimarka Sosyal Araştırma Enstitüsü Danimarkalı yetişkin nüfusunun yüzde 13’ünün işitme problemleri olduğunu gösteren bir rapor hazırlamıştır.

Sonuçlar

Amerika’da 1999 yılında Ulusal Yaşlanma Konseyi (NCOA) işitme kaybı olan 50 yaşın üzerindeki bireyler arasında bir araştırma yapmıştır: NCOA’nun araştırması çoğu işitme cihazı kullanıcılarının işitme cihazını kullanmaya başladıktan beri yaşam kalitelerinde önemli bir iyileşme gördüklerini bildirdiklerini göstermiştir.

Araştırma ayrıca işitme cihazı kullanan kişilere kıyasla kullanmayan kişilerin aşağıdaki durumları bildirdiğini göstermiştir:

» Üzüntü ve depresyon
» Kaygı ve endişe
» Paranoya
» Daha az sosyal aktivite
» Duygusal kargaşa ve güvensizlik

İşitme kaybı tedavi edilen kişiler için bildirilen Özellikler ve Faydaları arasında şunlar bulunmaktadır:

» Aileleri ile daha iyi ilişkiler
» Kendiler hakkında daha iyi duygular / daha fazla kendine saygı
» Akıl sağlığı gelişimi
» Daha fazla bağımsızlık ve güven

Kullanıcıların yarısından fazlası iç ilişkilerinde ve kendine saygı seviyelerinde gelişme olduğunu kaydetmiştir. Yaklaşık %40’ı hayatlarının genel anlamda iyileştiğini ve zihinsel olarak daha iyi hissettiklerini ve kendilerine daha fazla güvendiklerini belirtmiştir.

Odyolojik Değerlendirme Türleri

İşitme kaybı olduğunu düşünüyorsanız atılacak ilk adım doktorunuzdan odyolojik bir değerlendirme yapmasını istemek olmalıdır. Bu değerlendirme bir işitme engelinin olup olmadığını ve varsa ne derecede olduğunu belirleyecektir. 

İşitme taraması

Bu, her türlü yaşta yapılabilecek bir testtir. İşitme taraması genellikle bir çocuğun işitmesinin normal seviyede olmadığını göstermektedir. Eğer çocuk tarama testinde başarısız olursa daha detaylı bir değerlendirmeden geçirilecektir. Son yıllarda bebekler için işitme taramasının önemi daha iyi anlaşılmıştır. Şu anda birçok ülkede bütün yeni doğanların işitme kaybına karşı taranmasını tavsiye eden mevzuat bulunmaktadır. İşitme kaybı ne kadar erken fark edilirse destek tedbirleri de o kadar erken başlatılabilir.

Davranışsal işitme testleri

Bu testler genelde çocuğun bir şekilde (sözlü olarak, resim işaret ederek, elleri kaldırarak ya da bir “oyun” aracılığıyla) yumuşak seslere tepki vermesini gerektirir. Bu testler eğlenceli olabilir ve bebekler ile emekleyen çocuklar için bir test sinyaline karşı başı döndürme tepkisi genellikle en iyi ve en güvenilir test yöntemidir. 

İşitsel Beyin Sapı Tepkisi (ABR)

Davranışsal test prosedürlerini güvenilir şekilde yerine getiremeyen yeni doğanlar, bebekler ve çocuklar için ABR gibi daha objektif testler işitme yetilerinin belirlenmesine yardımcı olabilir. Kulaklıklar aracılığıyla bebeğin kulaklarına tıklamalar ya da tonlu “bip” sesleri verilir. ABR, beyin sapı seviyesine kadar işitsel yolun fonksiyonu hakkında bilgi vermektedir. Tıklamalara ya da tonlara karşı verilen tepkiler işitme hassasiyeti hakkında bir tahmin sunmakta ve kaydedilmektedir.

Otoakustik Emisyonlar (OAES)

Bu testler kokleanın fonksiyonunu inceleme açısından eşsiz bir yöntem sunmaktadır. Sesler küçük bir hoparlör ile çocuğun kulağına gönderilir. Bir mikrofon da kokleadan sese gelen tepkiyi kaydeder (bu emisyon olarak bilinir). Bu da kokledaki duyu kılı hücreleri hakkında çok değerli bilgiler sunmaktadır.

Timpanometri (akustik taklit testi)

Bu test kulak zarının ve orta kulağın ne kadar iyi çalıştığını belirlemeye yardımcı olmaktadır. Çocuğun kulağına hafif bir hava esintisi verilir ve kulak zarının değişime tepki olarak hareket etme miktarı kaydedilir. Eğer kulak zarı hareket etmezse, bu effüzyon olasılığıyla birlikte kulak zarı ve ortakulak iltihabı arasında sıvı olabileceği anlamına gelmektedir.

İşitmeniz kötüleşti mi?

Çoğu işitme kaybı yavaş yavaş ortaya çıkmaktadır, dolayısıyla semptomların fark edilmesi oldukça güçtür. İşitme yetinizin kötüleştiğine daire endişeleriniz varsa lütfen kendinize aşağıdaki soruları sorunuz:

» İnsanlar normalde konuştuklardan daha yumuşak bir sesle mi konuşuyorlar yoksa mırıldanıyormuş gibi mi gözüküyorlar?
» Uzun bir konuşmadan sonra yorgun ya da sinirli gibi mi hissediyorsunuz?
» Bazen bir cümledeki anahtar kelimeleri kaçırıyor musunuz ya da insanlardan sıklıkla konuşmalarını tekrar etmelerini mi istiyorsunuz?
» Bir grup içerisinde ya da kalabalık bir restorandayken konuşmaları takip etmede güçlük yaşıyor musunuz?
» Sosyalleşirken arka plandaki gürültü sizi rahatsız ediyor mu?
» TV ya da radyonuzun sesini açmak zorunda mı kalıyorsunuz?
» Kapı zili ya da telefonu duymada güçlük mü çekiyorsunuz?
» Bir telefon görüşmesini sürdürmek zor mu geliyor?
» Herhangi bir yakınınız size işitmeniz ile ilgili bir probleminiz olabileceğinden bahsetti mi?

Sorulardan birine ya da birkaçına “evet” cevabı veriyorsanız işitmenizi test etmesi için lütfen bir İşitme Uzmanına başvurunu (odyolog ya da işitme cihazı satıcısı). Çoğu durumda işitme kayıpları uygun işitme cihazları ile giderilebilmektedir.

İşitme Kaybı Nasıl Tanınır

Duyma Kaybını nasıl tanırım?

Duyma Kaybının başlaması genellikle fark edilmez. Temelde ne işitiyorsan onu duyarsın. Bu nedenledir ki, hafif bir duyma kaybın olmasına rağmen duyduğun şeyler sana doğru gibi gelir. Bunun asil nedeni, beyinin yeni duruma göre kendini ayarlanması ve kulaktan zayıf gelen sinyalleri kompanze edememesidir. Belli bir zamandan sonra da beyin gerçekten nasıl duyulduğunu unutur çünkü kelimelerin seslerini hatırlayamaz.

Çok fazla beklemeyin

Duyma kaybı olan birçok insan, bu konuyla ilgili herhangi birşey yapmadan önce ortalama 10 yıl bekler. Duyma kaybı olan çok az insan zamanında duyma problemini tedavi etmek ve hayat kalitesini yükseltmek için karar verir ve önemli adımlar atarlar. 

Çoğu işitme kaybı zaman içerisinde yavaş yavaş ortaya çıkmaktadır ve bizler kendimizi bu duruma alıştırıp adapte oldukça semptomların tanınması daha zor hale gelmektedir. TV’nin sesini açmaya ya da karşınızdaki insanların sözlerini tekrar etmelerini isteyebilirsiniz.

İşitme yetimiz kaybolmaya başlayınca çevremizdeki seslerin neye benzediklerini unuturuz. Yağmurun cama vuran sesi ya da kuşların cıvıltısı gibi günlük hayatın birçok sesini kaçırdığımızın farkında bile olmadan daha sessiz bir dünyada yaşarız.

Aşağıdaki sorunlardan/semptomlardan herhangi birinin sizde de olduğunu düşünüyorsanız bir İşitme Uzmanına danışmanın zamanı gelmiş demektir:

» İnsanlar mırıldanır gibi konuşuyorlar
» Birisi konuşurken ya da fısıltıyla konuşurken duymak için büyük çaba sarf ediyorsunuz
» Size arkanızdan ya da başka bir odadan seslenen birisini duymakta güçlük çekiyorsunuz
» Konuşmayı takip edebilmek için konuşmacının dudaklarını okumak zorundasınız
» Örneğin bir toplantı, aile toplantısı, cami ya da sınıf gibi birçok insanın toplandığı yerlerdeyken konuşmayı duymakta güçlük çekiyorsunuz
» TV ya da radyonun sesini açmak zorundasınız
» Telefonda sesleri net bir şekilde duyamıyorsunuz
» Tiyatro, sinema ya da diğer eğlence mekanlarında işitmede güçlük çekiyorsunuz
» Örneğin bir restoran ya da araba gibi gürültülü ortamlarda işitmek çok zor
» Zayıf işitme ve iletişimden dolayı sosyal faaliyetlerini sınırlamak zorundasınız
» Aileniz, arkadaşlarınız ya da meslektaşlarınız genellikle konuşmalarını tekrar etmek zorunda kaldıklarından bahsediyorlar

İşitme Kaybı Türleri

Esas olarak iki işitme kaybı türü bulunmaktadır: iletken işitme kaybı ve sensorinöral işitme kaybı.

İletim tipi işitme kaybı (tıbbi olarak tedavi edilebilir durumlar)

İletken işitme kaybında iç kulak normal çalışırken bir şeyler dış ve orta kulağı etkiler ve sesin iç kulağa ulaşmasını engeller. İletken işitme kayıpları derece olarak hafif-orta orasında değişmektedir ve genellikle geçici ve tedavi edilebilirdir. Kulaklarınızı parmaklarınızla kapatarak iletken işitme kaybını gözlemleyebilirsiniz. Dışarıdan gelen sesler daha yumuşakken kendi sesiniz normalden daha yüksek gelecektir.

En yaygın iletken işitme kaybı nedenlerinden bazıları nelerdir?

Sensorinöral tipi işitme kaybı (modern teknolojiyle tedavi edilebilir)

Bu Koklea ( işitme organı) ile ilgili bir işitme kaybıdır. Sesi tespit eden ince kıl hücreleri düzgün şekilde çalışmıyor olabilir ya da zarar görmüş olabilir. Bazen kokleadaki duyu sinirinin lifleri sesleri düzgün şekilde aktarmamaktadır. Bu da sinyallerin beyne ulaşmasını engellemekte ve bu yüzden duyulmamaktadırlar.

Bu işitme kaybı türü genellikle doğru teknolojiden yararlanabilir. Günümüzde çok sayıda seçenek bulunmaktadır.

Sensorinöral işitme kaybının en yaygın nedenleri nelerdir?

Karışık İşitme Kaybı

Bazen hem orta kulağı hem de iç kulağı (koklea) etkileyerek karışık bir işitme kaybına neden olan bir faktörler kombinasyonu meydana gelir.

İşitme kaybının dereceleri

Aşağıdaki tablo farklı işitme kaybı dereceleri hakkındaki bilgileri, desibel seviyesini (ses ölçüm birimi) ve bu seviyelerin yüksekliğini göstermek için verilen örnekleri sunmaktadır. Bu örnekler yalnızca tahmini bir örnek niteliğindedir. Sonuçlar her bir çocuğun ihtiyaçlarına ve yeteneklerine bağlıdır. Doktorunuz ya da işitme profesyoneliniz çocuğunuz hakkında daha detaylı bir bilgi sağlayacaktır.

İşitme kaybı derecesi kişiden kişiye değişiklik göstermektedir

İyi işitme ile hiç işitmeme arasında çok sayıda engel derecesi bulunmaktadır. İşitme kaybı derecesini tanımlamak için kullanılan terimler hafif, orta, ciddi ve derindir. Çoğu işitme kaybı hafif ile orta seviye arasındadır.

İşitme kaybı derecesi ne anlama gelmektedir?

Hafif işitme kaybı: Yumuşak sesler duyulamaz, gürültülü ortamlarda konuşmalar net bir şekilde işitilemez.

Orta işitme kaybı: Yumuşak ve orta yükseklikteki sesler duyulamaz, özellikle arka plan gürültüsünün olduğu konuşmaları anlamada zorluk yaşanır.

Ciddi işitme kaybı: Bazı yüksek sesler duyulabilir ancak işitme cihazsız iletişim imkansızdır.

Derin işitme kaybı: Bazı aşırı yüksek sesler duyulabilir ancak işitme cihazsız iletişim imkansızdır.

Kulak – oldukça karmaşık bir organdır.

İşitme kaybının kulağın kısımlarındaki olası nedenleri…

Dış Kulakta

Tipik problemler kulak kirinin aşırı birikmesi ve işitsel kanalın enfeksiyonunu kapsamaktadır.

Orta Kulakta

Kulak zarının delinmesi, enfeksiyon ve otoskleroz (üzenginin etrafında oluşarak hareket etme kabiliyetini kısıtlayan kireçlenme) en yaygın nedenleridir. Birçok dış ve orta kulak problemi ilaç ya da cerrahi müdahale ile başarılı şekilde tedavi edilebilir. Bunların dışında kalan işitme kaybı işitme cihazları kullanılarak desteklenebilir.

İç Kulakta

İşitme problemlerinin çoğu hasarlı iç kulak yapılarından kaynaklanmaktadır. Tipik nedenleri doğal yaşlanma süreci, gürültüye aşırı maruz kalma, işitme sistemine zehirli olan ilaçlar ve baş yaralanmalarıdır. Bu tarz durumlarda kokleadaki ince kıl hücreleri hasar görür ve ses sinyallerinin beyine aktarılmasını engellemektedir. Genel bir kural olarak bu hasar tıbbi olarak düzeltilememektedir. Ancak iyi takılan işitme cihazları ortaya çıkan problemlerin üstesinden gelmek için büyük bir fayda sağlar.

Kulak Çınlaması

Kulak çınlaması başımızda çınlama ya da diğer seslerin var olduğu hissidir. İşitme kaybı ile bağlantılı olarak meydana gelebilir. Kulak çınlamasının nedenleri işitme kaybınınki kadar çeşitlidir ve nedeni her bir vakada çok net olmayabilir.

Kulak üç kısımdan oluşan – dış kulak, orta kulak ve iç kulak – oldukça kompleks bir organdır. İşitme siniri iç kulak aracılığıyla bilgileri işlenmeleri için beyine gönderir. 

a) Dış Kulak

Orta kulak, kulakçığı, işitme kanalını ve kulak zarını barındırmaktadır. Çevreden gelen sesleri işitme sistemine iletmektedir. Kulakçık, ses dalgalarının toplanmasına yardımcı olmakta ve işitme kanalı da bu sesleri kulak zarına yönlendirmektedir.

b) Orta Kulak

Orta Kulak insan vücudundaki en küçük kemikler olan çekiç, örs ve üzengi kemiklerini içeren içi hava dolu bir boşluktur. Bunlar bir taraftan kulak zarına diğer taraftan ise iç kulağın duvarındaki ince bir zarla kaplı ağza bağlıdır. Orta kulak ayrıca, içindeki hava basıncını çevredeki ortamınkine eşit tutan Östaki tüpü aracılığıyla boğaza bağlanmaktadır.

c) İç Kulak

İç kulakta işitme girişi koklea tarafından işlenirken dengeyi etkileyen bilgiler ise yarı dairesel kanalları tarafından işlenmektedir. Sıvıyla dolu koklea boyunca ince kıl hücreleri bulunmaktadır. Bu kıl hücreleri, içerideki sıvı orta kulak kemikleri tarafından paslanan ses dalgaları tarafından yerinden oynatıldığı zaman eğilmektedir. Bu da karşı gelen sinir uçlarını aktive eden kimyasal bir tepkiyi tetiklemektedir. Bu sinir uçları daha sonra mesajı beynin işitme girdisini yorumlamadan sorumlu alanına aktarmaktadır.

Öncelikle iki tane kulağa ihtiyacımız vardır…

İki kulağımız birçok yönden gelen akustik sinyalleri kaydetmek üzere radar anteni gibi hareket etmektedir. Her bir kulağın kompleks yapısı alınan sinyalleri işlemekte ve bunları akustik çevremizi yorumladığımız beynimize paslamaktadır.

Örnek olarak yaklaşan bir kamyonun sesini ele alalım: kamyona daha yakın olan kulak sesi diğerinden daha erken ve biraz daha yüksek alır. Her bir kulaktan gelen akustik bilgileri ince bir şekilde işleyen beyin kamyonun yaklaşma yönünü hesaplama kapasitesine sahiptir ve dolayısıyla bizler kamyonun ne kadar yakın olduğunu da “biliriz”.

Düzgün şekilde çalışan iki kulağın bazı avantajları:

» Mükemmel ses lokalizasyon yeteneği
» Gürültülü ortamlarda konuşmaları çok daha kolay anlama
» En zengin ses kalitesi
» Ses yüksekliği hakkında kesin bir algı